คิดถึง อาหารเจ คิดถึงเรา

     จีนเป็นแหล่งกำเนิดถั่วเหลือง จากหลักฐานทางโบราณคดีได้แสดงให้เห็นว่า ถั่วเหลืองมีการปลูกและบริโภคในจีนกันมานานแล้ว ตั้งแต่สมัยจู (Chou) ศตวรรษที่ 12 ถึง 221 ปีก่อนคริสตกาล) โดยเฉพาะในเขตตะวันออกของจีนตอนเหนือ แต่เอาเข้าจริงแล้วกลับต้องรอมาถึงสมัยฮั่น (206 B.C.-A.D.201) กว่าที่อาหารจากถั่วเหลืองจะแพร่หลายกว้างขวาง หลักฐานระบุว่าจีนรู้จักรแปรรูปถั่วเหลืองเป็นเต้าหู้มานานแล้วเมื่อราว 200 ปีคริสตกาล ตำนานเล่าว่าขุนศึกลิวอัน แห่งหูนนาน เป็นผู้ค้นพบการทำเต้าหู้จากถั่วเหลืองเป็นคนแรก

     ถั่วเหลืองเดือนทางสู่ญี่ปุ่นและเกาหลีในศตวรรษที่ 3-8 ซึ่งตรงกับการเผยแพร่พุทธศาสนาในช่วงแรกๆ เต้าหู้จึงเป็นอาหารหลักเฉพาะของพระญี่ปุ่นที่ถือมังสิวิรัติ หลักฐานเก่าที่สุดแสดงว่า เต้าหู้แพร่หลายเป็นอาหารของพระอย่างกว้างขวาง ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 12 แต่ไม่แน่ชัดได้ว่าเริ่มเป็นที่นิยมในหมู่ชาวญี่ปุ่นทั่วไปเมื่อใด ในญี่ปุ่นการแปรรูปและการปรุงอาหารจากถั่วเหลืองได้พัฒนาขึ้นไปมาก
     ปี ค.ศ. 1737 นักชีววิทยา ชาวสวีเดนชื่อว่า คาโรลุส ลินเนอุส นำเมล็ดถั่วเหลืองจากญี่ปุ่นไปทดลองปลูกในสวนพฤกษศาสตร์ของฮอลันดา ต่อมาในปี ค.ศ. กะลาสีเรือชื่อ โบเวน นำถั่วเหลืองไปลองปลูกในอเมริกา เป็นเวลากว่าศตวรรษที่ตะวันตกสนใจถั่วเหลือง แค่เพียงเป็นพืชแปลกๆชนิดหนึ่ง เป็นความสนใจทางพฤกษศาสตร์เท่านั้น จวบจนกระทั้งต้นทศวรรษ 1900s เมื่อตะวันตกได้ค้นพบว่าโปรตีนมีความสำคัญกับการเจริญเติบโตของร่างกายอย่างมาก และถั่วเหลืองมีโปรตีนมากกว่าเนื้อวัว นั่นแหละ ความสนใจในถั่วเหลืองจึงได้ทวีเพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว อีกหลายศตวรรษต่อมา นักโภชนาการก็ได้ค้นพบซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ถั่วเหลืองมีคุณค่าสูงมาก
     สำหรับประเทศไทยไม่มีหลักฐานชี้ว่าเราเริ่มมีการปลูกถั่วเหลืองมาตั้งแต่เมื่อใด เท่าที่รู้ในทางภาคเหนือ ได้มีการส่งเสริมปลูกถั่วเหลืองกันแล้วในปี พ.ศ. 2473 แต่การเพาะปลูกก็ยังไม่แพร่หลายจนกระทั่งหลังปี พ.ศ. 2513 ที่รัฐบาลญี่ปุ่นให้ความช้วยเหลือกับโครงการขยายการเพาะปลูกถั่วเหลือง จวบจนปัจจุบันมีอาหารที่แปรรูปจากถั่วเหลืองมากมาย โดยเฉพาะเต้าหู้ที่ได้เข้ามาพร้อมกับชาวจีน